آسمان آفتابی

1-  «را» مفعولی
مفعول گروه اسمی  است که بعد از آن «پس واژه ی  را» می آید یا می توان آورد. در این موارد حرف را نشانه ی مفعولی است.
جور خود را بر ضعیفان آزماید روزگار      /   تیغ را دائم برای امتحان بر مو  زنند                                                                                                                           « محمد قلی تسلیم»
زچشم خویشتن آموختم رسم رفاقت را  /  که هرعضوی به دردآید به جایش دیده می گرید                                                                                                             « هادی رنجبر »
دل را به کف هرکه نهم باز پس آرد     /      کس تاب نگهداری دیوانه ندارد                                                                                                                                   « پژمان بختیاری »
ندانستیم فرصت را بدل نیست     /    زدام این مرغ وحشی را پراندیم                                                                                                                                        « پروین اعتصامی »
زجای گرم به تلخی زخواب می خیزند    /     مساز گرم در این تیره خاک دان جا را                                                                                                                         «  صائب تبریزی  »
فریاد،که درکنج لب، آن خال سیه را        /    دل دانه گمان کرد و ندانست که دام است                                                                                                                «صافی اصفهانی»
عنان به دست فرومایگان مده زنهار          /     که در مصالح خود خرج می کنند تو را                                                                                                                    « صائب تبریزی »
به پیری خاک بازیگاه طفلان می کنم برسر  /   که شاید بشنوم زان خاک ،بوی خردسالی را                                                                                                      « میرزا حسن راهب»
زدست برد دلم را صفای ساعد او             /           گواه عاشق صادق در آستین باشد                                                                                                                 « مخلص نراقی »
2-   «را» بدل از کسره یا علامت مضاف الیه
ملک را دل به هم برآمد.      یعنی : دلِ ملک    «سعدی»   
زنیرو بود مرد را راستی        یعنی :  راستی ِ مرد
گرتشنگان بادیه را جان به لب رسد  /  تو خفته درکجاوه  به خواب خوش اندری   « سعدی »           یعنی: جانِ تشنگان بادیه
ملک را دل به حال او سوخت.     «سعدی »     یعنی : دل ملک
چندان که جهد کردم بازهد و پارسایی / دل را زدام زلفت ممکننشد رهایی   «غبار همدانی »                  یعنی:رهاییِ دل                                                     

                                                                 
3-  «را» حرف اضافه  وآن را چند معنی است .(برای ، به ، از، در، بر،...)
الف: «را» درمعنی «برای»:
حکمت محض است اگر لطف جهان آفرین   /  خاص کند بنده ای مصلحت عام را   « سعدی »          یعنی :برای بنده ای
دل می رود زدستم صاحب دلان خدا را   /   دردا که راز پنهان خواهد شد آشکارا   «حافظ »            یعنی: برای خدا
مصلحت را سخنی چند بگفتم.   « سعدی »        یعنی : برای مصلحت
زنیرو بود مرد را راستی    زسستی کژی زاید و کاستی   «فردوسی »    یعنی:  برای مرد 
ب: « را» در معنی «به »:
مسعودسعد،دشمن فضل است روزگار /     این روزگارشیفته رافضل کم نمای «مسعود سعد»          یعنی: به این روزگار
حاتم طایی را گفتند ازخود بزرگ همت تر درجهان دیده ای یا شنیده ای؟           «سعدی »              یعنی: به حاتم طایی گفتند.
وزیری را گفتند...       یعنی: به وزیری گفتند
«به » مقابله «ازمعانی به »
جفاکردی جفادیدی جفارا        وفاکن تا وفا بینی وفارا       « فخر گرگانی »                                یعنی : به جفا جفا دیدی

ج:«را» درمعنی «در»:
فردارا خدمت می رسیم.     یعنی : درفردا
امروز را کار زیاد دارم
شب را دربوستان با یکی از دوستان اتفاق مَبِیت افتاد.     « سعدی »                                       یعنی : در شب                  مَبِیت: مسکن،خوابگاه ،جای خواب

ششم ماه را روی برتافتند  /    سوی باده و بزم بشتافتند    « فردوسی »                                 یعنی :درماه ششم
د:«را» درمعنی «بر»:
آب بریز آتش بیداد را       /      زیر تر ازخاک نشان باد را      یعنی: برآتش بیداد آب بریز
 
ذ:« را» درمعنی« حرف تاکید» :
من نیز اگرچه ناشکیبم    /   روزی دوبرای مصلحت را
بنشینم و صبر پیش گیرم   /  دنباله ی کارخویش گیرم     « سعدی »
ر:«را »درمقام « قسم و استرحام»دراین صورت کلمه ی همراه آن متمم است نه مفعول
سخن درپرده گفتی با حریفان     /     خدا را زین معما پرده بردار       « حافظ »                           یعنی: به خاطرخدا
ز: «را» در مفهوم ضمیر ملکی « آنِ»:
گرمخیر بکنندم به قیامت که چه خواهی؟   /    دوست ما را وهمه نعمت فردوس شمارا
ه: «را» درمفهوم «تخصیص و انحصار»:
منت خدای را عزّوجلّ که طاعتش موجب قربت است.    « سعدی »                                            یعنی: منت فقط برای خداست.